Fazla Mesai Ücreti Hesaplama 2026

Fazla mesai zam oranları (İş Kanunu)

Saatlik ücret = aylık brüt / 225 (30 gün × 7,5 saat). Tutarlar brüttür ve ücret gibi vergilendirilir. İlgili araç: bordro hesaplama ve brütten nete maaş hesaplama.

Fazla çalışma mı, fazla sürelerle çalışma mı?

Mesai ücreti tek bir orandan ibaret değildir. İş Kanunu m.41 iki ayrı durum tanımlar ve aradaki fark doğrudan ücrete yansır.

Sözleşmede haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmişse, bu sınırı aşan her saat fazla çalışmadır ve saatlik ücretin yüzde elli fazlasıyla ödenir. Sözleşme haftalık süreyi 45 saatin altında belirlemişse, örneğin 40 saat olarak, 40 saati aşan ve 45 saate kadar süren çalışmalar fazla çalışma değil fazla sürelerle çalışma sayılır. Bu saatlerde zam yüzde elli değil yüzde yirmi beştir. Haftalık 45 saatin üzerine çıkıldığı andan itibaren yeniden yüzde elli uygulanır.

Bir örnek bunu somutlaştırır. Sözleşmesinde haftalık 40 saat yazan bir işçi o hafta 50 saat çalışmış olsun. Brüt maaşı 33.030 TL ise saatlik ücreti 33.030 / 225 = 146,80 TL’dir. İlk beş saat, yani 40 ile 45 arası, yüzde yirmi beş zamlıdır ve 5 × 146,80 × 1,25 = 917,50 TL eder. Sonraki beş saat, yani 45 ile 50 arası, yüzde elli zamlıdır ve 5 × 146,80 × 1,50 = 1.101,00 TL eder. O haftanın brüt mesai karşılığı toplam 2.018,50 TL olur.

Yukarıdaki araç yüzde elli ve yüzde yüz oranlarını hesaplar. Sözleşmesi 45 saatin altında olan bir çalışan, yüzde yirmi beşlik kısmı saatlik ücreti 1,25 ile çarparak ayrıca eklemelidir. Saatlik ücretin dayandığı brüt maaşı maaş hesaplama motoru üzerinden kontrol edebilirsiniz.

Yasanın çizdiği sınırlar

Fazla çalışma sınırsız değildir. İş Kanunu m.41 bir yıl içindeki toplam fazla çalışma süresini 270 saatle sınırlar ve fazla saatlerle çalışma için işçinin onayının alınmasını şart koşar.

İki durumda fazla çalışma hiç yaptırılamaz: m.69 kapsamındaki gece çalışmalarında ve m.63’ün son fıkrasında sayılan, sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde. Yer altı maden işlerinde ise kural daha da katıdır. Bu işlerde çalışanlara m.42 ve m.43’te sayılan zorunlu ve olağanüstü haller dışında fazla çalışma yaptırılamaz; o hallerde de haftalık 37,5 saati aşan her saat, saatlik ücretin yüzde yüzünden az olmamak üzere artırılarak ödenir.

Zam yerine serbest zaman kullanma hakkı

Fazla çalışan bir işçi, isterse zamlı ücret yerine serbest zaman talep edebilir. Kanun bu değişimin karşılığını da sabitlemiştir: fazla çalıştığı her saat için bir saat otuz dakika, fazla sürelerle çalıştığı her saat için bir saat on beş dakika.

Bu hak süresiz değildir. İşçi kazandığı serbest zamanı altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretinde hiçbir kesinti olmadan kullanır. Tercih işçiye aittir; işveren zamlı ücret yerine izni tek taraflı dayatamaz. Bu serbest zaman yıllık ücretli izinden ayrıdır; izin karşılığını yıllık izin ücreti hesaplama sayfasından görebilirsiniz.

Her fazla saat fazla mesai sayılmaz

Bordroda mesai görünmemesinin en sık iki nedeni denkleştirme ve telafi çalışmasıdır.

Denkleştirme, m.63’e dayanır. Taraflar anlaşırsa haftalık normal çalışma süresi, günde 11 saati aşmamak koşuluyla haftanın çalışılan günlerine farklı şekilde dağıtılabilir. Bu durumda iki aylık süre içindeki haftalık ortalama çalışma süresi normal haftalık süreyi aşmıyorsa, bazı haftalarda 45 saat geçilmiş olsa bile o saatler fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar artırılabilir; turizm sektöründe süre dört ay olarak uygulanır ve toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar çıkabilir.

Telafi çalışması ise m.64’te düzenlenir. İşin zorunlu nedenlerle durması, bayram öncesi veya sonrası işyerinin tatil edilmesi ya da işçinin talebiyle izin verilmesi gibi hallerde işveren, çalışılmayan süreleri dört ay içinde telafi ettirebilir. Bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz, günde üç saati aşamaz ve tatil günlerinde yaptırılamaz. Düzenli ödenen mesai ücretinin tazminat hesabına etkisi için kıdem tazminatı hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular